Dopamine yog ib qho neurotransmitter uas ua lub luag haujlwm tseem ceeb hauv lub hlwb cov chaw muab khoom plig thiab kev lom zem. Feem ntau hu ua cov tshuaj "kev xav zoo", nws yog lub luag haujlwm rau ntau yam kev ua haujlwm ntawm lub cev thiab lub hlwb uas cuam tshuam rau peb txoj kev xav, kev txhawb siab, thiab txawm tias kev coj cwj pwm.
Dopamine, feem ntau hu ua neurotransmitter "ua rau koj xav zoo", tau tshawb pom thawj zaug hauv xyoo 1950 los ntawm tus kws tshawb fawb Swedish Arvid Carlsson. Nws yog ib qho monoamine neurotransmitter, uas txhais tau tias nws yog ib qho tshuaj xa xov uas nqa cov teeb liab ntawm cov hlwb paj hlwb. Dopamine raug tsim tawm hauv ntau qhov chaw ntawm lub hlwb, suav nrog substantia nigra, ventral tegmental area, thiab hypothalamus ntawm lub hlwb.
Lub luag haujlwm tseem ceeb ntawm dopamine yog xa cov cim qhia ntawm cov neurons thiab cuam tshuam rau ntau yam haujlwm ntawm lub cev. Nws ntseeg tias nws tswj kev txav mus los, kev teb rau kev xav, kev txhawb siab, thiab kev xav ntawm kev zoo siab thiab khoom plig. Dopamine kuj tseem ua lub luag haujlwm tseem ceeb hauv ntau yam txheej txheem kev paub xws li kev kawm, kev nco, thiab kev mloog zoo.
Thaum dopamine raug tso tawm mus rau hauv lub hlwb txoj kev khoom plig, nws ua rau muaj kev zoo siab lossis kev txaus siab.
Thaum lub sijhawm muaj kev lom zem thiab khoom plig, peb tsim cov dopamine ntau heev, thiab thaum cov qib qis dhau, peb xav tias tsis muaj zog thiab tsis muaj zog.
Tsis tas li ntawd xwb, lub hlwb lub zog muab nqi zog muaj feem cuam tshuam nrog dopamine. Lub luag haujlwm ntawm cov neurotransmitters yog txhawb kev xav ntawm kev lom zem thiab kev txhawb zog, yog li ntawd tsim kev txhawb zog. Thawb peb kom ua tiav peb lub hom phiaj thiab nrhiav kev muab nqi zog.
Dopamine raug tsim tawm ntau qhov chaw ntawm lub hlwb, suav nrog substantia nigra thiab ventral tegmental cheeb tsam. Cov cheeb tsam no ua haujlwm ua cov chaw tsim dopamine, tsim thiab tso tawm cov neurotransmitter no mus rau ntau qhov chaw ntawm lub hlwb. Thaum tso tawm, dopamine khi rau cov receptors tshwj xeeb (hu ua dopamine receptors) nyob rau ntawm qhov chaw ntawm lub cell txais.
Muaj tsib hom dopamine receptors, hu ua D1 txog D5. Txhua hom receptor nyob rau hauv ib cheeb tsam ntawm lub hlwb sib txawv, ua rau dopamine muaj cov teebmeem sib txawv. Thaum dopamine khi rau ib lub receptor, nws ua rau lub cell txais kev ua haujlwm zoo siab lossis txwv tsis pub, nyob ntawm seb hom receptor twg nws txuas nrog.
Dopamine ua lub luag haujlwm tseem ceeb hauv kev tswj kev txav mus los hauv txoj kev nigrostriatal. Hauv txoj kev no, dopamine pab tswj thiab sib koom tes ua haujlwm ntawm cov leeg nqaij.
Hauv lub prefrontal cortex, dopamine pab tswj kev nco qab ua haujlwm, cia peb tuav thiab hloov cov ntaub ntawv hauv peb lub siab. Nws kuj ua lub luag haujlwm hauv kev mloog thiab kev txiav txim siab. Kev tsis sib npaug ntawm cov theem dopamine hauv prefrontal cortex tau txuas nrog cov mob xws li kev mloog tsis taus hyperactivity disorder (ADHD) thiab schizophrenia.
Lub hlwb tswj hwm qhov kev tso tawm thiab kev tswj hwm ntawm dopamine kom tswj tau qhov sib npaug thiab xyuas kom muaj kev ua haujlwm zoo li qub. Ib qho system nyuaj ntawm cov txheej txheem tawm tswv yim, uas muaj lwm cov neurotransmitters thiab thaj chaw hauv lub hlwb, tswj cov theem dopamine.
Dopamine yog ib yam tshuaj xa xov, lossis neurotransmitter, hauv lub hlwb uas nqa cov teeb liab ntawm cov hlwb hlab ntsha. Nws ua lub luag haujlwm tseem ceeb hauv ntau yam haujlwm ntawm lub hlwb, suav nrog kev tswj kev txav mus los, kev xav, thiab kev teb ntawm kev xav, ua rau nws yog ib feem tseem ceeb ntawm peb txoj kev noj qab haus huv ntawm lub hlwb. Txawm li cas los xij, qhov tsis sib npaug ntawm cov dopamine tuaj yeem ua rau muaj ntau yam teeb meem kev noj qab haus huv ntawm lub hlwb.
●Kev tshawb fawb qhia tau tias cov neeg uas muaj kev nyuaj siab yuav muaj cov dopamine qis dua hauv qee qhov chaw hauv lub hlwb, ua rau txo qis kev txhawb zog thiab kev txaus siab rau cov dej num txhua hnub.
●Cov theem dopamine tsis sib npaug tuaj yeem ua rau muaj kev ntxhov siab. Kev ua haujlwm ntawm dopamine ntau ntxiv hauv qee qhov chaw ntawm lub hlwb tuaj yeem ua rau muaj kev ntxhov siab thiab tsis tsaug zog.
●Kev ua haujlwm dopamine ntau dhau hauv cov cheeb tsam hlwb tshwj xeeb yog xav tias yuav ua rau muaj cov tsos mob ntawm tus mob schizophrenia, xws li kev pom tsis meej thiab kev dag ntxias.
●Cov tshuaj yeeb thiab kev coj cwj pwm uas ua rau yus quav yeeb quav tshuaj feem ntau ua rau cov dopamine hauv lub hlwb nce ntxiv, ua rau muaj kev zoo siab thiab kev txaus siab. Raws li lub sijhawm dhau mus, lub hlwb yuav vam khom cov tshuaj lossis cov cwj pwm no kom tso tawm dopamine, tsim kom muaj kev quav yeeb quav tshuaj.
Q: Cov tshuaj puas siv tau los tswj cov dopamine?
A: Yog, qee cov tshuaj, xws li cov tshuaj dopamine agonists lossis dopamine reuptake inhibitors, yog siv los kho cov mob uas cuam tshuam nrog dopamine dysregulation. Cov tshuaj no tuaj yeem pab kho qhov sib npaug ntawm dopamine hauv lub hlwb thiab txo cov tsos mob uas cuam tshuam nrog cov mob xws li tus kab mob Parkinson lossis kev nyuaj siab.
Q: Ib tug neeg yuav ua li cas thiaj tswj tau qhov dopamine kom noj qab nyob zoo?
A: Kev ua neej noj qab haus huv, suav nrog kev tawm dag zog tsis tu ncua, kev noj zaub mov zoo, kev pw tsaug zog txaus, thiab kev tswj kev ntxhov siab, tuaj yeem pab txhawb kev tswj hwm dopamine zoo tshaj plaws. Kev koom nrog kev ua ub no lom zem, teeb tsa lub hom phiaj ua tiav, thiab kev xyaum ua kom lub siab tus kuj tseem tuaj yeem pab tswj hwm qhov sib npaug ntawm dopamine kom noj qab haus huv.
Lus Ceeb Toom: Tsab xov xwm no tsuas yog rau kev qhia xwb thiab yuav tsum tsis txhob suav tias yog lus qhia kho mob. Nco ntsoov sab laj nrog tus kws kho mob ua ntej siv cov tshuaj ntxiv lossis hloov koj txoj kev kho mob.
Lub sijhawm tshaj tawm: Cuaj hlis-15-2023


